محمد حسن خان اعتماد السلطنه

237

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

امور عامه مىپردازد . حاج ميرزا محمد على قراجه‌داغى از اجلهء مجتهدين و مروجين شريعت و دين است . در فقه و اصول و اخبار و علوم عربيه و فنون ادبيه مقامى منيع و رتبه‌اى رفيع دارد . در اين فنون غالبا صاحب تصنيف است . شرح و تفسيرى بر خطبهء مشهورهء حضرت سيدهء نساء العالمين عليها صلوات الله و الملئكة و الناس اجمعين نوشته و به طبع رسيده . چند سال قبل زايرا به مشهد رضويه رفت و مرحوم ميرزا عبد الوهاب خان آصف الدوله كه در آن وقت حكمرانى ايالت خراسان به هم رسانيده او را زمانى براى اجراى خيالات صحيحه و ترويجات شرعيه كه در نظر داشت در مشهد مقدسه متوقف ساخت تا بعد چندى از آنجا به طهران ورود نمود و مورد مراحم فوق الوصف اعليحضرت همايونى گرديد . چنان كه در ضمن جرايد دولتى نيز اشاره كرده‌ايم و مقام تدريس و توجهات مدرسه و مسجد سلطانى از مستحدثات عظيمه و آثار فخيمهء اين دولت را باوى موكول فرمودند . و پس از چندى به‌موجب تمناى اهالى دار السلطنهء تبريز به آذربايجان رفت و اينك در آن خطه با مشربى پاك و مشيى ستوده به تدريس علوم و ترويج احكام قيام مىنمايد و اهتمام مىفرمايد ، وفقه الله تعالى . ميرزا عبد الغنى قراجه‌داغى الاصل ساكن دار السلطنهء تبريز ، در فقه و اصول و تفسير و علوم عربيه و شعب ادب مهارتى كامل و حدتى فايق دارد . و او برادر ميرزا حاج آقا مدرس رياضى استاد المنجمين است . چند سال قبل چندى مقيم دار الخلافه بود ، علماء عظام با او به تكريم و احترام همى سلوك مىفرمودند . و در اين تاريخ دار السلطنهء تبريز از وجود او قرين تقدم و تبرز است . منظومه‌اش در فقه مطبوع افتاده على المعنيين . شيخ رضا بن حاج ملا محمد كرمانشهانى الاصل و طهرانى المسكن از مشاهير رؤساء دار الخلافه و متولى اوقاف جامع عتيق آن بود . كتابخانهء عامرى داشت . سراى وى مضيف علماء واردين طهران محسوب مىگرديد . به حسن سليقه امتيازش مشهور است . كفش صاغرى و ميانهء قليان و سر قليان « شيخ رضائى » هر سه به نام او مىباشد . در پنجم رمضان سال يكهزار و دويست و هفتاد و هفت از دنيا رفت . قبرش در گنبد هود و صالح است از وادى السلام . حاج شيخ محمد بن شيخ جعفر المشهور بشيخ رضائى از كبراء علماء دار الخلافهء طهران بود . مراتب و مناصب شيخ رضا بن حاج ملا محمد كرمانشهانى سابق الذكر بعد از فوت او به اين بزرگوار انحصار به هم رسانيد كه